Blog strona 193




                                               

Inticziuma

Inticziuma – rodzaj obrzędów u Aborygenów, których dokonanie – według ich wierzeń – ma zapewnić zachowanie równowagi w kosmosie, wyrównać liczbę zwierząt i roślin jadalnych, poprzez działania skierowane do przodków totemicznych. Obrzędy te obejmu ...

                                               

Iyomante

Iyomante – ajnuski rytuał, wiążący się z wierzeniami Ajnów na temat podziału świata na świat ludzi, obejmujący "istoty żyjące” oraz świat duchów obejmujący bogów oraz duchy przodków. Wiara w taki podział świata przejawia się w przekonaniu Ajnów o ...

                                               

Jugendweihe

Jugendweihe – istniejący od r. 1852 w Niemczech, a następnie w Niemieckiej Republice Demokratycznej i na mniejszą skalę w Republice Federalnej Niemiec, laicki zwyczaj ślubowania młodzieży w wieku 14 lat, mający zastąpić konfirmację dla osób niewi ...

                                               

Juma

Juma – określenie i zjawisko wieloznaczne: urządzenie do przeciwdziałania kradzieży piwa przez barmanów, tzw. licznik piwa juma box. przedmiot pochodzący z kradzieży; przestępstwo polegające na dokonywaniu kradzieży związanej z przemytem, wykonyw ...

                                               

Kahi loa

Kahi loa, masaż hawajski, może być przeprowadzany w ubraniu lub bez. Od lomi nui różni się wykorzystaniem po kolei siedmiu żywiołów, najpierw z tylnej strony ciała, później z przedniej. Masaż ten poprzedza ceremonia otwarcia, a kończy ceremonia z ...

                                               

Kamień węgielny

Kamień węgielny – kamień w narożu ściany wieńcowej, na którym opiera się węgieł ściany. Współcześnie najczęściej określa się tak pierwszy położony kamień lub cegłę, rozpoczynającą budowę. Dawniej umieszczano na nim imię budowniczego, dziś dołącza ...

                                               

Kanun Leki Dukagjiniego

Nazwa pochodzi od imienia księcia Leke Dukagjiniego 1410-1481, który panował w północnej części Albanii. W życiu codziennym stosuje się skrócone określenie Kanun, choć w praktyce na terenach Albanii występowało i występuje kilka kodeksów prawa zw ...

                                               

Karnawał

Karnawał, zapusty – okres zimowych balów, maskarad, pochodów i zabaw. Rozpoczyna się najczęściej w dniu Trzech Króli, a kończy we wtorek przed Środą Popielcową, która oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc.

                                               

Kolęda (wizyta duszpasterska)

Kolęda – w Polsce popularne określenie wizyty duszpasterskiej proboszcza lub osoby go reprezentującej w domach parafian. Wizyta duszpasterska jest jedną z form duszpasterskich stosowaną w wielu Kościołach chrześcijańskich. W Kościele katolickim w ...

                                               

Kołtun

Kołtun, zwany także gwoźdźcem, goźdźcem lub pliką – sklejony łojem i wydzieliną wysiękową pęk włosów na głowie, powstały na skutek braku higieny lub niekorzystania ze szczotki bądź grzebienia. Powstawaniu kołtuna sprzyjało także powszechne wśród ...

                                               

Komers

Komers, także komersz – tradycyjne i uroczyste spotkanie korporacji studenckich urządzane dawniej na uczelniach, a obecnie w wynajętych na ten cel lokalach. Komersze są popularne wśród korporacji akademickich w Europie Środkowej i Wschodniej, głó ...

                                               

Kondolencje

Kondolencje – wyrażone w uroczystych słowach współczucie i żal z powodu śmierci bliskiej osoby. W przypadku cenionych lub innych znanych za życia osób, zwyczajowo prezydent lub premier składają kondolencje rodzinom i władzom państwa, z którego po ...

                                               

Latający lampion

Latający lampion – mały papierowy balon wypełniony gorącym powietrzem, z otwartym dnem, gdzie umieszczony jest ogień. Jego oryginalna nazwa chińska to tian deng. W Azji, gdzie tradycyjnie się je wytwarza, puszczane są z okazji różnych świąt lub d ...

                                               

Libacja alkoholowa

Libacja alkoholowa – spotkanie towarzyskie, którego głównym celem jest wprowadzenie uczestników w stan upojenia alkoholowego. Podczas libacji alkoholowych występują towarzyszące im rytuały, takie jak wznoszenie toastów czy rytualne śpiewy typowe ...

                                               

Litkup

Litkup – w średniowiecznym prawie polskim uczta, poczęstunek potwierdzający, umacniający i gwarantujący nienaruszalność zawartej umowy, odbywany na koszt nabywcy. Litkup był przejawem formalizmu dawnego prawa związanego z nieumiejętnością wyrażan ...

                                               

Lokalizacja małżeństwa

Lokalizacja małżeństwa – zwyczaje społeczne wyznaczające miejsce zamieszkania współmałżonków po zawarciu związku małżeńskiego. Antropologowie, by opisać te sytuacje, mówią o lokalizacji małżeństwa, małżeńskim lokalizmie albo jeszcze inaczej o rez ...

                                               

Mardi Gras

Mardi Gras – dzień przed środą popielcową, ostatni dzień karnawału. Jest to także nazwa różnego typu festiwali lub parad ulicznych, odbywających się niezależnie od siebie w wielu miastach na całym świecie, np. w Nowym Orleanie czy Sydney. W Wielk ...

                                               

Maska pośmiertna

Maska pośmiertna – gipsowy lub woskowy odlew twarzy osoby zmarłej, wykonany w celu utrwalenia wizerunku tejże osoby. Maski pośmiertne były sporządzane już w starożytności. Starożytni Grecy używali wosku do tworzenia masek pośmiertnych. Przypisywa ...

                                               

Menzura (pojedynek)

Menzura – tradycyjny rytuał, wywodzący się z pojedynku. Podczas menzury stają przeciw sobie członkowie dwóch różnych korporacji akademickich. Stosuje się wyłącznie ostrą broń białą. Przebieg menzury jest ściśle ustalony w kodeksach. Pojęcie wywod ...

                                               

Międzynarodowy Dzień Mówienia jak Pirat

Międzynarodowy Dzień Mówienia jak Pirat, także Międzynarodowy Dzień Mówienia po Piracku, Międzynarodowy Dzień Pirata, Międzynarodowe Święto Pirata – żartobliwe święto pirata popkulturowego, obchodzone 19 września. Pierwszy raz obchodzone w 1995. ...

                                               

Napiwek

Napiwek – dodatkowe wynagrodzenie, gratyfikacja za dobrą obsługę, wyraz zadowolenia klienta. Napiwek nie jest obowiązkowy, choć w niektórych krajach jest niepisanym przymusem obyczajowym. Zależnie od kraju, klasy lokalu i wartości rachunku napiwe ...

                                               

Nekrolog

Współczesny nekrolog wywodzi się z średniowiecznego gatunku nekrologium. Takim terminem określano spisy zmarłych według porządku kalendarzowego. Powstały one na podstawie spisów zmarłych, zapisywanych od VII wieku na marginesach kalendarzy, sakra ...

                                               

Nenia (pieśni)

Nenia – w starożytnym Rzymie pieśni żałobne śpiewane podczas pogrzebu przez rodzinę lub płaczki przy akompaniamencie fletu. Pierwotnie nenia śpiewano jedynie podczas stypy, później także podczas prowadzenia konduktu żałobnego i samego pogrzebu.

                                               

Obozy Prometeusza

Obóz Prometeusza – świecki obóz w Finlandii, zastępująca konfirmację dla osób niewierzących. Obozy odbywają się od roku 1990 i bierze w nich udział młodzież nienależąca do kościoła luterańskiego. Obozy organizuje organizacja Prometheusleirien tuk ...

                                               

Ofiara mszalna

Ofiara mszalna, stypendium mszalne – w Kościele katolickim zwyczaj wynagrodzenia materialnego za odprawienie mszy w określonej intencji. Sposób przyjmowania ofiar mszalnych reguluje Kodeks prawa kanonicznego. Ofiara mszalna jest podstawowym i gwa ...

                                               

Ojciec (ksiądz)

Ojciec – w Polsce zwyczajowa forma tytularna stosowana wobec zakonników posiadających święcenia kapłańskie, natomiast w pozostałych krajach wobec wszystkich prezbiterów. Początkowo tytuł ojca używany był jedynie wewnątrz zakonów dla wyróżnienia i ...

                                               

Ostara

Ostara – święto sięgające do tradycji wierzeń germańskich obchodzone przez wiccan i wyznawców rodzimowierstwa germańskiego w tym Asatru, tzw. mały sabat, obchodzony między 21 a 23 marca, związany z radosnym momentem wiosennego zrównania dnia i no ...

                                               

Parada masek Ijele

Parada masek Ijele – taneczna parada masek towarzysząca świętom, pogrzebom czy prośbom o dobry urodzaj w czasie pory suchej grup Ibo w stanie Anambra w południowo-wschodniej Nigerii. W 2009 roku parada masek Ijele została wpisana na listę niemate ...

                                               

Per wy

Per wy – formuła zwracania się do drugiej osoby w drugiej osobie liczby mnogiej. Do sformułowania zwrotu używa się konstrukcji pluralis maiestatis. Częsta w dawnej polszczyźnie, była używana w zwrotach grzecznościowych i oznaczała szacunek. Po ro ...

                                               

Pocałunek

W wielu kulturach pocałunek służy wyrażaniu różnych uczuć. Pocałunek w miłości narzeczeńskiej – jest wyrazem i potwierdzeniem miłości. Ludzki gest szacunku – dotyczy on wszystkich ludzi, np. dzieci całują rodziców i odwrotnie, całuje się osoby st ...

                                               

Pochówek ciałopalny

Pochówek ciałopalny – obrządek pogrzebowy po spaleniu ciała zmarłego, pochówki ciałopalne podzielić można na dwie grupy, groby popielnicowe oraz groby bez popielnicy. W trakcie spopielenia zwłok mogło dochodzić do rytualnego spalanie wszystkich d ...

                                               

Pochówek szkieletowy

Pochówek szkieletowy, grób szkieletowy, inhumacja – obrzęd pogrzebania zwłok w formie złożenia niespalonego ciała do grobu. Ciała mogą zostać pochowane w trumnie lub owinięte w całun i złożone w grób wyłożony deskami. Praktykowane przez człowieka ...

                                               

Pokot (polowanie)

Pokot – tradycyjny uroczysty obrzęd zakończenia polowania zbiorowego, podczas którego składany jest raport o przebiegu polowania, ubitej zwierzynie oraz ogłasza się, kto został królem polowania. Rozmach i oprawa pokotu zależy od rangi polowania, ...

                                               

Pokropek

Pokropek - w Kościele katolickim popularne określenie obrzędów pogrzebowych dziecka nieochrzczonego. Chociaż według teologii katolickiej dopiero przyjęcie sakramentu chrztu czyni członkiem Kościoła i tym samym uprawnia do liturgicznego pożegnania ...

                                               

Promesja

Promesja – metoda postępowania ze zwłokami ludzkimi z użyciem liofilizacji, uważana za proekologiczną. Została wynaleziona i opatentowana w 1999 przez szwedzką biolog Susanne Wiigh-Mäsak. Metoda była jak dotąd testowana tylko na świniach, jednak ...

                                               

Przecięcie wstęgi

Przecięcie wstęgi – symboliczny akt otwarcia, oddania do użytku ukończonego projektu, budynku, pomnika, tablicy pamiątkowej itp. Wstęgę przecina honorowy gość uroczystości otwarcia, co jest dla niego zaszczytem.

                                               

Przeżytek

Przeżytek – kategoria wprowadzona do antropologii przez szkołę ewolucjonistyczną stanowiąca jedną z podstaw metodologicznych tej szkoły. Oznacza jakiś zwyczaj, przekonanie czy praktykę kulturową, którą trudno uzasadnić w kategoriach obecnie chara ...

                                               

Przybicie piątki

Przybicie piątki lub po prostu "piątka" – gest wykonywany przez dwie osoby, polegający na podniesieniu dłoni przez obie osoby i delikatnym uderzeniu się wzajemnie ich wewnętrznymi stronami. W języku angielskim gest ten nazywa się high five ; w ce ...

                                               

Pusta noc na Kaszubach

Pusta noc to na Kaszubach nazwa ostatniej nocy przed pogrzebem zmarłej osoby. ów wieczór przed pogrzebem ludzie gromadzili się w domu nieboszczyka, aby tam odmówić różaniec. Po odmówieniu modlitw w intencji zmarłego nie rozchodzili się do swoich ...

                                               

Quinceañera

Quinceañera – tradycyjna huczna uroczystość odbywająca się z okazji piętnastych urodzin dziewczyny, obchodzona w części krajów latynoamerykańskich oraz wśród Latynosów w USA. Uroczystość ta symbolizuje wejście dziewczyny w dorosłość. Składa się z ...

                                               

Regifting

Regifting – przekazanie otrzymanego prezentu innej osobie, często w roli kolejnego prezentu. Jest to coraz częściej stosowana metoda pozbywania się niechcianych podarunków. W 2005 roku prezenty poddane regiftingowi mogły stanowić nawet jedną piąt ...

                                               

Resomacja

Resomacja – proces rozkładu zwłok ludzkich poprzez alkaliczną hydrolizę, uważany przez jego twórców za bardziej ekologiczny od kremacji. Proces ten jest oferowany na całym świecie jako alternatywa dla tradycyjnego pogrzebu lub kremacji. Do lata 2 ...

                                               

Sambenito

Sambenito – ubiór ze zgrzebnego płótna, przywdziewany przez pokutników oraz skazanych przez inkwizycję w celu ich upokorzenia, podobny do szkaplerza. Suknie koloru żółtego w czerwone krzyże Krzyż świętego Andrzeja przeznaczone były dla żałujących ...

                                               

Sati (ceremonia)

Sati – zwyczaj, rytuał, ceremonia, czy też praktyka pogrzebowa, obecna wśród pewnych społeczności w Indiach polegająca na samospaleniu wdowy żywcem wraz ze zwłokami męża, na jego stosie pogrzebowym. Zwyczaj ten był zakazywany kilka razy, ostatni ...

                                               

Seder

Seder – w judaizmie pierwszy wieczór święta Paschy; w diasporze pierwsze dwa wieczory są zwane Wieczorem sederowym. Spożywa się wtedy tradycyjną wieczerzę, w której przeważnie uczestniczy bliższa i dalsza rodzina z dziadkami, ciotkami, wujami i k ...

                                               

Skalp

Skalp, trofeum wojenne znane wśród niektórych plemion Indian Ameryki Północnej i u Scytów. Zwykle skrawek skóry głowy z włosami zerwany – poprzez nacięcie – z głowy pokonanego wroga. Zdobycie skalpu miało często znaczenie kultowe i magiczne, ale ...

                                               

Słup Majowy

Słup Majowy – słup drewniany, wyrzeźbiony najczęściej z klonu, brzozy, bądź głogu. Pozostałość animistycznych wierzeń europejskich. Klasyczny przykład osi świata, axis mundi lub też falliczny symbol płodności. Podczas majowych celebracji przystra ...

                                               

Spolia opima

Spolia opima – zwyczaj wojenny w republikańskim Rzymie. Zgodnie z nim osoba, która pokonała w bezpośrednim pojedynku wodza wrogiej armii, dostępowała zaszczytu złożenia ściągniętej z jego ciała zbroi oraz reszty rynsztunku w świątyni Jowisza Fere ...

                                               

Spoliczkowanie

Spoliczkowanie – gest polegający na uderzeniu drugiej osoby w policzek otwartą dłonią. W kulturze europejskiej wykonany przez mężczyznę wyraża intencję znieważenia i sprowokowanie wyzwania na pojedynek, symbolizuje pasowanie na rycerza, włączenie ...

                                               

Stage diving

Stage diving – skakanie ze sceny w kierunku publiczności, która w tym czasie tańczy z rękami w górze. Stage diving wykonać mogą zarówno osoby z widowni, wciągając się na scenę, jak również artyści, którzy na moment przerywają swój udział w koncer ...