Blog strona 199




                                               

Wysokość względna

Wysokość względna – pionowa odległość jakiegoś punktu względem punktu odniesienia innego niż poziom morza. Mówiąc o wysokości względnej, najczęściej ma się na myśli wysokość szczytów górskich w stosunku do den dolinnych lub bezpośrednio otaczając ...

                                               

Zmienne graficzne

Zmienne graficzne, zmienne wizualne – cechy znaku graficznego, np. znaku kartograficznego na mapach. Francuski kartograf i twórca koncepcji zmiennych graficznych Jacques Bertin wyróżnił sześć takich zmiennych: ton ziarnistość kształt orientacja w ...

                                               

Znaki kartograficzne

Znaki kartograficzne to umowny zestaw znaków używanych na mapie, służący do przedstawiania różnych zjawisk, zdarzeń i obiektów. W zależności od dokładności i rodzaju mapy są różne znaki. Znaki kartograficzne przeważnie utożsamia się z sygnaturową ...

                                               

Zniekształcenie kartograficzne

Zniekształcenie kartograficzne - zniekształcenia siatki geograficznej, a co za tym także idzie obrazu kartograficznego, wynikające z odwzorowania powierzchni kuli ziemskiej na płaszczyznę. Rozróżniamy: zniekształcenie odwzorowawcze kątów zniekszt ...

                                               

Nawigacja

Nawigacja – dział wiedzy zajmujący się określaniem bieżącego położenia oraz optymalnej drogi do celu dla ludzi, statków, pojazdów lądowych i innych przemieszczających się obiektów. Nawigator, specjalista nawigacji: nawigator morski statku wodnego ...

                                               

Aklina

Aklina lub inaczej równik magnetyczny – jedna z izoklin, czyli umownych linii na powierzchni Ziemi lub na mapie specjalnej-geofizycznej, łączących punkty o jednakowej inklinacji magnetycznej ; nazwa "aklina” odnosi się do izokliny, dla której ink ...

                                               

Akwatorium

Akwatorium - termin o takim samym znaczeniu jak akwen, ale stosowany wobec obszarów wody o konkretnym znaczeniu. Akwatorium portowe to wewnętrzna część powierzchni wodnej portu lub przystani. Jest ona otoczona budowlami wodnymi, takimi jak nabrze ...

                                               

Akwen

Akwen – dowolnie określony obszar wodny, np. akwen północnego Atlantyku, akwen Morza Bałtyckiego, akwen redy, akwen portu, akweny śródlądowe, akweny rzeczne, akwen słono/słodko wodny. Termin utworzony przez analogię do słowa teren łac. terra – zi ...

                                               

Alidada

Alidada jest to ruchoma część teodolitu lub sekstantu mogąca obracać się względem spodarki i limbusa. Na alidadzie znajdują się libelle służące do poziomowania teodolitu, urządzenia odczytowe pozwalające wykonać odczyt podziałki kątowej limbusa.

                                               

Astrokompas

Astrokompas – przyrząd astronomiczny do wyznaczania kursu pojazdu na podstawie namiaru na określone ciało niebieskie. Pomiar astrokompasem zaczyna się od odczytania z tablic współrzędnych ciała niebieskiego, korzystając ze znajomości momentu pomi ...

                                               

Automatic Identification System

System Automatycznej Identyfikacji, AIS – system automatycznej łączności opracowany w końcu XX wieku i rozpowszechniony na początku XXI. Zapewnia automatyczną wymianę danych, przydatnych do uniknięcia kolizji między statkami oraz identyfikujący s ...

                                               

Automatic Radar Plotting Aid

ARPA – komputer wbudowany w radar, prowadzący automatycznie nakres radarowy. Pozwala na jednoczesne śledzenie wielu obiektów, obliczenie parametrów ich ruchu oraz możliwości kolizji. W zależności od rozwiązania i ustawień może pokazywać dane na e ...

                                               

Awanport

Awanport – najdalsza z wewnętrznych części wodnej powierzchni portu, przylega do wejścia do portu i redy, ograniczona jest zazwyczaj falochronem. Z awanportu statki przechodzą do dalszych akwenów portowych: basenów portowych, doków lub kanałów po ...

                                               

Bałtycki Klucz Lodowy

Bałtycki Klucz Lodowy, BKL jest systemem wczesnego ostrzegania służącym do przekazywania wiadomości odnośnie do zalodzenia portów, wybranych stref przybrzeżnych, torów wodnych oraz odcinków tras morskich na Morzu Bałtyckim i najbliższych wodach M ...

                                               

Bezpieczna woda

Bezpieczna woda - w systemie IALA znak ten stosuje się do wskazania, że woda wokoło jest żeglowna, w tym również do oznaczenia linii środka toru wodnego. Znak jest w czerwono-białe pionowe pasy, znak szczytowy jeśli jest użyty to pojedyncza czerw ...

                                               

Biegun geomagnetyczny

Biegun geomagnetyczny – punkt przecięcia się osi geomagnetycznej z powierzchnią Ziemi. Jako że pole magnetyczne Ziemi nie jest ściśle dipolowe, igła kompasu nie wskazuje położenia biegunów geomagnetycznych.

                                               

Biegun północny

Biegun północny – najbardziej wysunięty na północ punkt na Ziemi. Można go definiować na cztery różne sposoby, jednak tylko dwa z nich są powszechnie używane. Wszystkie definicje mają jedną cechę wspólną – każda umiejscawia biegun na Oceanie Arkt ...

                                               

Brama torowa

Brama torowa – budowla nawigacyjna składającą się z pary staw świetlnych wyznaczających tor wodny. Jeżeli szerokość toru jest mniejsza niż szerokość bramy torowej, to dodatkowo krawędzie toru oznaczone są pławami. W Polsce bramy torowe można spot ...

                                               

Całkowita poprawka

Całkowita poprawka - poprawka wskazań kompasu magnetycznego o deklinację magnetyczną i dewiację kompasu. W wyniku korekty KK o wartość cp otrzymujemy wartość kursu rzeczywistego jednostki. KK+cp=KR gdzie: KK - kurs kompasowy cp=δ+d - całkowita po ...

                                               

Charakterystyka światła nawigacyjnego

Charakterystyka światła nawigacyjnego – zespół łatwych do zaobserwowania cech pozwalający na odróżnienie jednego światła nawigacyjnego od innych. Najważniejszymi cechami światła są: Rodzaj – sposób, w jaki ono świeci, Barwa – kolor, jaki światło ...

                                               

Chronometr

Chronometr – zegar cechujący się dużą dokładnością i odpornością na zmienne warunki pracy. Dawniej pojęcie to odnosiło się wyłącznie do zegarów mechanicznych; obecnie chronometrami bywają nazywane również inne systemy pomiaru czasu działające w o ...

                                               

Dewiacja kompasu

Dewiacja kompasu – różnica między kursem kompasowym a kursem magnetycznym wyrażona w stopniach. Spowodowana zakłóceniem ziemskiego pola magnetycznego przez obiekty znajdujące się w pobliżu kompasu magnetycznego np.: stalowy kadłub statku indukuje ...

                                               

Diafon

Diafon – urządzenie okrętowe lub nabrzeżne do nadawania sygnałów dźwiękowych podczas mgły. Dźwięk wytwarzany jest przy przechodzeniu sprężonego powietrza lub pary pod ciśnieniem przez szczeliny nadajnika.

                                               

Długość geograficzna

Długość geograficzna – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0, a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi. Punkty położone na półkuli wschodniej, czyli ...

                                               

Dryf (żegluga)

Dryf ang. leeway zjawisko znoszenia z kursu jednostki pływającej wskutek oddziaływania na nią wiatru. ang. drift swobodne przemieszczanie się dowolnego pływającego przedmiotu w tym jednostki pływającej wskutek działania wiatru lub prądu. w nawiga ...

                                               

Elektroniczna mapa nawigacyjna

Electronic Navigational Chart – jest to tradycyjna mapa morska lub wybrane jej elementy, które przetworzone są na postać cyfrową przechowywaną w pamięci komputera. Mapa umożliwia wygenerowanie fragmentu mapy na ekranie monitora. Jest oryginalną b ...

                                               

Geolokalizacja

Geolokalizacja – położenie oraz proces określania geograficznego położenia fizycznych przedmiotów lub osób typowo za pomocą GPS, bądź adresu IP urządzenia. Położenie zwykle określane jest poprzez współrzędne geograficzne, ale także innego rodzaju ...

                                               

Horyzont

Horyzont horízōn, dosł. "oddzielający”) – okrąg powstały w wyniku przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, wyznaczający granicę między przestrzenią widoczną dla obserwacji a zasłoniętą przez Ziemię. Płaszczyzna horyzontu jest zawsze prostopad ...

                                               

Hydroakustyczny system nawigacyjny

Hydroakustyczny system nawigacyjny - kompleks stacji hydroakustycznych, urządzeń i przyrządów, stanowiący jednolity system zapewniający bezpieczeństwo nawigacji dla okrętów nadwodnych i podwodnych. W czasie prowadzenia prac podwodnych do precyzyj ...

                                               

Izobata

Izobata – izolinia łącząca punkty o jednakowej głębokości zbiorników wodnych. Może odnosić się również do geologicznych powierzchni strukturalnych takich jak strop czy spąg.

                                               

Izodynama

Izodynama – linia biegnąca na mapie wzdłuż miejsc, w których składowa pozioma lub pionowa natężenia pola magnetycznego Ziemi jest jednakowa, np. izogona, izoklina.

                                               

Izogona

Izogona – linia biegnąca na mapie wzdłuż miejsc o takiej samej wartości deklinacji magnetycznej. Szczególną odmianą izogony jest agona – linia łącząca punkty o zerowej deklinacji magnetycznej. Termin istotny m.in. w nawigacji morskiej i lotniczej.

                                               

Izoklina

Izoklina – linia biegnąca na mapie wzdłuż miejsc o takiej samej wartości inklinacji magnetycznej. Termin istotny m.in. w nawigacji lotniczej i morskiej.

                                               

Kabel (jednostka)

Kabel – jednostka odległości stosowana w nawigacji. 1 kabel = 0.1 mili morskiej = 185.2 metra ≈ 608 stóp angielskich. Nazwę kabla noszą również: Kabel brytyjski British cable length 1 kabel = 100 sążni = 680 stóp = 207.264 metra Kabel amerykański ...

                                               

Kalkulator nawigacyjny

Kalkulator nawigacyjny - przyrząd służący do obliczania prędkości podróżnej statku latającego i kąta znoszenia z uwzględnieniem prędkości i kierunku wiatru oraz do obliczania elementów lotu na podstawie równań podanych w postaci logarytmicznej. K ...

                                               

Kamal

Kamal – przyrząd używany w nawigacji do określania szerokości geograficznej, poprzez określenie wysokości Gwiazdy Polarnej nad horyzontem. Stosowany był głównie w świecie arabskim. Składa się z małej deseczki z otworem, przez który przewleczony j ...

                                               

Kąt biegu

Kąt biegu – kąt pomiędzy kursem celu a linią namiaru na cel. W marynarce wojennej liczony od 0 do 180 stopni w prawo i w lewo zaczynając od dziobu okrętu. Kąt biegu określa położenie celu względem okrętu doń strzelającego.

                                               

Kąt drogi nad dnem

Kąt drogi nad dnem - kąt zawarty pomiędzy linią południka geograficznego a linią rzeczywistego kierunku ruchu statku wynikłego skutkiem oddziaływania wiatru i prądów. Inaczej: kierunek ruchu statku względem dna morskiego. KK+cp=KR KR+pw=KDW KDW+p ...

                                               

Kąt drogi po wodzie

kąt drogi po wodzie - kąt zawarty pomiędzy linią południka geograficznego a linią kierunku ruchu statku po wodzie, wynikłego skutkiem oddziaływania wiatru. Inaczej: kierunek ruchu statku mierzony względem wody Wypadkowy kierunek ruchu statku wzgl ...

                                               

Kąt kursowy

Kąt kursowy - kąt zawarty między dziobową linią symetrii statku a linią łączącą dany obiekt z obserwatorem. Rozróżniamy trzy metody oznaczania: okrężny liczony od 0° do 360°, ćwiartkowy liczony od linii symetrii statku liczony od rufy lub dziobu. ...

                                               

Kąt poziomy

Kąt poziomy – kąt dwuścienny zawarty między dwiema płaszczyznami pionowymi przechodzącymi przez pomierzone w terenie kierunki. Kąt poziomy nie podlega bezpośredniemu pomiarowi w terenie. Pomiarem objęte są kierunki poziome, których różnica daje w ...

                                               

Kompas żyroskopowy

Kompas żyroskopowy morski lub żyrokompas – elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu. Kompas żyroskopowy stanowi historycznie pierwszy, najprostszy, niepełny jeszcze system nawigacji bezwładn ...

                                               

Kompensacja dewiacji kompasu magnetycznego

Kompensacja dewiacji kompasu magnetycznego polega na przeciwdziałaniu siłom magnetyzmu okrętowego w miejscu zamontowania kompasu przez umieszczenie w pobliżu kompasu magnesów i brył żelaza generujących pola magnetyczne o działaniu przeciwnym.

                                               

Kotwicowisko

Kotwicowisko – wyznaczony akwen znajdujący się w bezpiecznej odległości zarówno od lądu, jak i budowli hydrotechnicznych, przeznaczony dla jednostek pływających na miejsce postoju na kotwicy. Jest to akwen o dnie dostatecznie płytkim, trzymającym ...

                                               

Kugelbake

Kugelbake – zabytkowy znak nawigacyjny z kulą na szczycie w mieście Cuxhaven w Niemczech, w najdalej na północ wysuniętym punkcie Dolnej Saksonii, gdzie rzeka Łaba uchodzi do Morza Północnego. W języku dolnoniemieckim w średniowieczu terminem bak ...

                                               

Kula czasu

Kula czasu – urządzenie używane w XIX wieku do ustawiania chronometrów okrętowych. W portach, które dysponowały kulą czasu, o 12 w południe można było skorygować wskazania chronometrów. Dokładnie o 11.55 żelazną kulę wciągano ręcznie za pomocą ko ...

                                               

Kurs (nawigacja)

W nawigacji jest to kąt zawarty między północną częścią linii N-S a dziobową częścią linii symetrii statku. W zależności od rodzaju południka wyróżnia się następujące rodzaje kursów: gdy linia N-S magnetyczna – kurs magnetyczny KM; gdy linia N-S ...

                                               

Kurs kompasowy

Kurs kompasowy - kurs statku wskazywany przez kompas magnetyczny, nieuwzględniający całkowitej poprawki korygującej zakłócenia wskazań. KK+cp=KR KDW+pp=KDD KR+pw=KDW gdzie: KDW- kąt drogi po wodzie KR - kurs rzeczywisty pw - poprawka na wiatr, zo ...

                                               

Kurs magnetyczny

Kurs magnetyczny - kąt zawarty między północną częścią linii magnetycznej N-S a dziobową częścią diametralnej statku. Z algebraicznego punktu widzenia kurs magnetyczny jest sumą kursu kompasowego i dewiacji. Zatem różnica między kursem kompasowym ...

                                               

Kurs rzeczywisty

Kurs rzeczywisty – kąt zawarty między północną częścią południka rzeczywistego a dziobową częścią linii symetrii statku. W praktyce żaden przyrząd nawigacyjny nie wskazuje dokładnie kursu rzeczywistego ze względu na błąd wyznaczenia północy lub n ...