Blog strona 432




                                               

Akt (teatr)

Akt – jedna z konstrukcyjnych części sztuki teatralnej, opery, operetki albo baletu. Zawiera zamknięty i spójny fragment akcji utworu. Wywodzi się z epejsodionów w tragedii greckiej.

                                               

Akt bez słów II

Akt bez słów II − pantomima autorstwa Samuela Becketta, napisana w 1956 po francusku i wydana w 1959. Po raz pierwszy została wystawiona w Oksfordzie. Bohaterami są dwaj mężczyźni śpiący w workach. Co jakiś czas budzeni są przez oścień, który wył ...

                                               

Antagonista (osoba)

Antagonista – postać literacka, istotna dla fabuły utworu, która jest przeciwnikiem głównego bohatera, określanego mianem protagonisty. W teatrze greckim był to aktor, który w tragedii grał drugą co do ważności rolę. W sztukach teatralnych, filma ...

                                               

Antrakt

Antrakt – przerwa między aktami przedstawienia teatralnego, opery, częściami koncertu muzycznego; także epizod instrumentalny wykonywany między aktami opery czy baletu.

                                               

Apart (teatr)

Apart, inaczej monolog na stronie – forma monologu scenicznego, wypowiedz bohatera dramatu relacjonująca jego myśli, uczucia i zamiary, przy umownym założeniu, że osoby znajdujące się na scenie jej nie słyszą. Wypowiedź skierowana jest do siebie, ...

                                               

Auto (teatr)

Auto – gatunek teatralny występujący w hiszpańskiej i niekiedy portugalskiej literaturze dawnej, zbliżony do misterium. Auto stanowiło jednoaktową alegoryczną sztukę o tematyce zaczerpniętej z Nowego Testamentu. Sztuki te wystawiane były w kościo ...

                                               

Blackface

Blackface – styl teatralnego makijażu zapoczątkowany w Stanach Zjednoczonych pod koniec XIX wieku, odwołujący się do stereotypowych wyobrażeń obecnych w społeczeństwie amerykańskim dotyczących osób o czarnym kolorze skóry. Biali ludzie o twarzach ...

                                               

Bruscello

Bruscello – włoski rodzaj ludowego przedstawienia. Gatunek uprawiany był głównie w Toskanii. Wykonywany był przez mężczyzn przebranych w stroje, również kobiece. Miał formę śpiewanego przedstawienia lub farsy. Po każdej zwrotce następowały w nim ...

                                               

Brzuchomówstwo

Brzuchomówstwo – sztuka mówienia bez poruszania ustami. Brzuchomówstwo w ogromnym uproszczeniu polega na mówieniu z lekko otwartymi ustami, zmienianiu głosu i tworzeniu iluzji dialogu z np. lalką. Niemożliwe do wypowiedzenia w ten sposób głoski, ...

                                               

Castellers de Vilafranca

Castellers de Vilafranca – stowarzyszenie kulturalne i sportowe, którego głównym celem jest budowanie castelli. Ma status organizacji pożytku publicznego. Grupa została założona w 1948 roku, gdy w katalońskim mieście Vilafranca del Penedès rosło ...

                                               

Czwarta ściana

Czwarta ściana – w języku teatru, symboliczna granica między widzami a aktorami w teatrze. W rzeczywistości scena otoczona jest zwykle trzema ścianami, a czwarta jest wyłącznie konwencjonalna. Istnienie jej ma na celu odizolowanie aktorów, by ci ...

                                               

Deklamacja

Deklamacja – publiczne wygłoszenie utworu literackiego z pamięci, najczęściej wierszowanego, jako sztuka interpretacji tekstu na głos. Deklamatoryka to nauka o prawidłach deklamacji.

                                               

Deus ex machina

Deus ex machina – pojęcie wprowadzone do dramatu antycznego przez Eurypidesa. Zsyłał on w swoich przedstawieniach boga, który gwałtownie rozwiązywał akcję, aby sztuka nie trwała zbyt długo. Maszyną nazywano specjalne urządzenie mechaniczne, dzięk ...

                                               

Dialogus de Passione

Dialogus de Passione ; właściwie Dialogus de Passione abo Żałosna Tragedyja o Męce Jezusa z anonimowych tekstów XV-XVIII wiecznych złożył Kazimierz Dejmek – misterium pasyjne Kazimierza Dejmka. Pierwsza wersja – dla Teatru Ateneum w Warszawie zos ...

                                               

Didaskalia

Didaskalia, inaczej tekst poboczny − wskazówki pisarza dla wystawiających dramat. Są one pisane obok głównego tekstu, zwykle innym krojem czasami również kolorem czcionki pochyłym bądź podkreślonym. Didaskalia dotyczą zwykle wyglądu bohaterów, re ...

                                               

Divertissement

Divertissement – wywodzące się z francuskiej kultury dworskiej krótkie widowiska o charakterze mieszanym. Najczęściej określano tym terminem widowiska baletowe stanowiące interludium w operze lub w antraktach spektaklu teatralnego, w ich skład wc ...

                                               

Dramat groteskowy

Dramat groteskowy – odmiana dramatu nowoczesnego, uprawiana w ramach teatru absurdu. Cechuje ją: zanik tradycyjnej akcji, sprowadzonej do ciągu luźnych, bezsensownych scen, w których działania postaci pozbawione są motywacji psychologicznej. Dram ...

                                               

Dramat liturgiczny

Dramat liturgiczny – odmiana dramatu, popularna w średniowieczu i renesansie, poruszająca tematykę ewangeliczną i ściśle związana z liturgią katolicką.

                                               

Dramat mieszczański

Dramat mieszczański - odmiana dramatu popularna w XVIII i pierwszej połowie XIX wieku. Swą tematyką i formą przeciwstawiał się regułom dramatu klasycystycznego. Dramat mieszczański miał duże znaczenie dla rozwoju nowych form inscenizacyjnych i pr ...

                                               

Dramat polityczny

Dramat polityczny – sztuka, film lub program telewizyjny, który zawiera elementy polityczne, polityczne refleksje autora, opisuje polityka albo serię politycznych wydarzeń. Twórcami dramatów politycznych są m.in.: Aaron Sorkin, Siergiej Eisenstei ...

                                               

Dramat satyrowy

Dramat satyrowy – starożytna grecka odmiana komedii, przedstawiająca w sposób humorystyczny motywy i postacie mitologiczne. Za twórcę dramatu satyrowego uważano w starożytności Pratinasa z Fliuntu, który przeniósł do Aten i zaadaptował wykształco ...

                                               

Dramat współczesny

Dramat współczesny – jeden z rodzajów dramatu, który jest oparty na życiowych i współczesnych doświadczeniach. Jest najnowszym typem dramatu. Cechy dramatu współczesnego: rozbudowane didaskalia, które wprowadzają czytelnika w świat utworu, ukazuj ...

                                               

Dramatis personæ

Dramatis personæ – zestaw postaci występujących w danym utworze dramatycznym. Określenie ma rodowód średniowieczny. Obecnie w jego miejsce stosuje się zapis Występują lub Osoby. Spis ten umieszczany jest na początku tekstu, jeszcze przed utworem. ...

                                               

Druga tetralogia

Druga tetralogia - cykl czterech kronik, napisanych przez Williama Shakespeare’a w latach 1596 - 1598. Składa się na niego: Henryk V Henryk IV, część 2 Henryk IV, część 1 Ryszard II Cykl ten był poprzedzony przez Pierwszą tetralogię. Idea obu tet ...

                                               

Dzwonek teatralny

Dzwonek teatralny – specjalny sygnał rozlegający się na terenie teatru i oznaczający zwykle początek lub koniec antraktu. Dawniej wydawany przez teatralnego woźnego za pomocą małego ręcznego lub mechanicznego dzwonka, w późniejszych czasach przy ...

                                               

Ekspresjonizm (teatr)

Teatr ekspresjonistyczny – antyrealistyczny styl w teatrze, powstały w Niemczech około roku 1910. Dojrzałość artystyczną osiągnął po I wojnie światowej, rozwijał się tam do około 1923 roku. Po tej dacie funkcjonował jeszcze w innych krajach, a po ...

                                               

Enterprener

Enterprener – w okresie I Rzeczypospolitej, przedsiębiorca teatralny. Była to osoba dysponująca określonym kapitałem finansowym, zajmująca się przygotowaniem i wystawieniem dzieł teatralnych, począwszy od znalezienia lokalu, poprzez uzyskanie sto ...

                                               

Extravaganza

Extravaganza – rodzaj widowiska słowno–muzycznego zawierający elementy rewii, pantomimy, baletu a nawet cyrku, zapowiadający nadejście musicalu. Termin po raz pierwszy został użyty w odniesieniu do spektaklu Charlesa Barrasa The Black Crook z 186 ...

                                               

Fabula palliata

Fabula palliata – rzymska odmiana komedii, powstała z tłumaczeń i parafraz greckiej komedii nowej, reprezentowana przez utwory Plauta i Terencjusza. Łacińskie utwory z tego gatunku zachowywały zazwyczaj postacie bohaterów i zarys fabuły greckiego ...

                                               

Farsa

Farsa – odmiana komedii, w której łatwowierni bohaterowie zostają wciągnięci w serię coraz bardziej nieprawdopodobnych, niewygodnych lub kompromitujących wydarzeń. Sytuacje te najczęściej są spowodowane wadami bohaterów, takimi jak np. próżność, ...

                                               

Konrad Gajek

Konrad Gajek – polski germanista, badacz baroku, literatury barokowej i Śląska, wykładowca i profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu.

                                               

Histrion (aktor)

Histrion – w średniowieczu wędrowny aktor, uprawiający rodzaj bezsłownych przedstawień, nawiązujących do tradycji mimu, o treściach satyrycznych, posługujący się gestem, ruchem, kostiumami itp.

                                               

Inscenizacja

Inscenizacja – całokształt prac twórczych związanych z wystawieniem pewnego utworu na scenie. Podstawą inscenizacji jest scenariusz teatralny w środowisku ludzi teatru zwany egzemplarzem reżyserskim, czyli na ogół tekst dramatu, ale może to być r ...

                                               

Inscenizator

Inscenizator – osoba ustalająca koncepcję wystawienia utworu literackiego, założenia treściowe, plastyczne i sytuacyjne przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego. Nadaje ostateczny kształt tekstowi literackiemu. Zdarza się, że reżyser i ...

                                               

Inspicjent

Inspicjent – w teatrze lub operze osoba odpowiadająca za koordynację i zgodność z planem przebiegu przedstawienia, pracownik teatru czuwający nad techniczną i organizacyjną stroną przedstawienia. Podczas trwania spektaklu jest najważniejszą osobą ...

                                               

Intertekstualność pozorna

Intertekstualność pozorna – pojęcie związane z intertekstualnością. Polega na doszukiwaniu się odwołań i aluzji w tekstach kultury do innych tekstów. Autor tekstu często nie zdawał sobie z tego sprawy lub nawet tego nie zamierzał. To zjawisko sku ...

                                               

Judaszek

Judaszek – adaptacja powieści Państwo Gołowlewowie Michaiła Sałtykowa-Szczedrina w reżyserii Andrzeja Bubienia wystawiana w Teatrze Ateneum w Warszawie. Premiera miała miejsce 24 kwietnia 2010 r.

                                               

King’s Company

Kings Company – jedna z dwóch organizacji mających prawa do prowadzenia działalności teatralnej na terenie Londynu po okresie bezkrólewia w Anglii. Działała od 1660 do 1682 roku. Pozwolenie to zostało wydane 21 sierpnia 1660 roku przez Karola II ...

                                               

Kitchen-sink drama

Kitchen-sink drama – utworzone przez krytykę literacką w latach 60. XX wieku pojęcie, związane z teatrem brytyjskim, odnoszące się do specyficznego realizmu w twórczości niektórych brytyjskich autorów w okresie 1956–1976. Termin ten utworzony zos ...

                                               

Klaka

Klaka – sztucznie organizowane przez tzw. klakierów objawy zachwytu lub niezadowolenia publiczności podczas spektaklu teatralnego, koncertu, opery, operetki itp. pokazów artystycznych. Odbywało się to w ten sposób, że na sygnał szefa klakierów po ...

                                               

Klancyk

Maciej Buchwald, Krzysztof Dziubak, Bartosz Młynarski, Paweł Najgebauer, Piotr Sikora, Błażej Staryszak, Michał Sufin i Krzysztof Wiśniewski.

                                               

Komedia

Komedia – jeden z trzech, obok tragedii i dramatu właściwego, gatunków dramatycznych. Komedie cechuje pogodny nastrój, komizm, najczęściej żywa akcja i szczęśliwe dla bohaterów zakończenie. Komedia rozwijała się już w starożytnej Grecji i Rzymie. ...

                                               

Komedia zagrożeń

Komedia zagrożeń - termin określający sztuki pisane przez Harolda Pintera, Davida Camptona, Nigela Dennisa, oraz Normana Simpsona. Gatunek narodził się w Wielkiej Brytanii. Sformułowanie zostało po raz pierwszy użyte przez krytyka literackiego, I ...

                                               

Kompozycja szopkowa

Kompozycja szopkowa dramatu polega na wprowadzeniu na scenę kilku postaci, wymianie przez nich poszczególnych kwestii, a następnie opuszczeniu przez nich sceny. Kompozycja szopkowa występuje m.in. w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Określenie "ko ...

                                               

Koryfeusz

Koryfeusz, koryfej – przewodnik chóru w teatrze starogreckim. Wygłaszał on najtrudniejsze kwestie oraz wyznaczał chórzystom tempo i wysokość dźwięku. W zespołach baletowych mianem koryfeusz lub koryfej określa się tancerza, który jeszcze nie jest ...

                                               

Kostiumograf

Kostiumograf – osoba zajmująca się opracowywaniem koncepcji plastycznej kostiumów, fryzur oraz rekwizytów dla aktorów występujących w kinie lub teatrze. Praca kostiumografa zasadniczo różni się od pracy projektanta mody, jego uwaga skupia się prz ...

                                               

Kulisa (teatr)

Kulisa Miejsce za sceną, gdzie trwają przygotowania aktorów i dekoracji. Zazwyczaj czarna kotara wisząca z góry bądź po bokach sceny, w celu ukrycia elementów technicznych.

                                               

Kurtyna (teatr)

Kurtyna – element dekoracji teatralnej, wykonany z tkaniny, służy do oddzielenia świata fikcyjnego i rzeczywistego oraz osłonięciu technicznych czynności wykonywanych na scenie podczas spektaklu. Elementy kurtyny kurtyna sceniczna zasadnicza lub ...

                                               

Laboratorium Dramatu

Laboratorium Dramatu - placówka artystyczno-edukacyjna stworzona w celu rozpowszechniania polskiej dramaturgii. Twórcą Laboratorium jest dramatopisarz Tadeusz Słobodzianek. Laboratorium powstało w 2003 roku. Początkowo działało przy Teatrze Narod ...

                                               

Liliana Hermetz

Studiowała język i literaturę francuską na Uniwersytecie w Strasburgu. Ukończyła studia MBA oraz studia podyplomowe w Laboratorium Nowych Praktyk Teatralnych Uniwersytetu SWPS i Nowego Teatru. Pracowała m.in. jako animatorka kultury, dziennikarka ...