Blog strona 514




                                               

Dacicus

Dacicus – przydomek cesarzy rzymskich chwalebnie upamiętniający ich zwycięstwa nad Dakami. Jako pierwsi z panujących używali go Trajan i Hadrian po militarnych sukcesach odniesionych w Dacji, uprawnieni przez Senat do stosowania go w oficjalnych ...

                                               

Decemviri

Decemviri - kolegium urzędnicze w republice rzymskiej składające się z 10 członków, w latach 451 - 449 p.n.e. sprawujące najwyższą władzę w państwie. W 452 p.n.e. plebejusze i patrycjusze porozumieli się w sprawie stworzenia dziesięcioosobowego k ...

                                               

Dekurion

Dekurion – posiada trzy różne znaczenia: Członek senatu lub rady miejskiej w municypium zaanektowane miasto lub kolonii miasto założone przez obywateli rzymskich. Dekurioni mieli w swoich miastach uprawnienia podobne do rzymskich senatorów w spra ...

                                               

Dux (wódz)

Dux – wódz armii rzymskiej. Po reformach Galiena mógł nim zostać nawet prosty żołnierz. Od słowa dux pochodzą m.in. słowa diuk, czyli książę, doża oraz duce.

                                               

Dyktator (starożytny Rzym)

Dyktator – w republice rzymskiej był to urzędnik nadzwyczajny, któremu przyznawano władzę absolutną na okres maksymalnie sześciu miesięcy, aby zapobiegł nadzwyczajnym kryzysom. Wybór dyktatora należał początkowo do komicjów centurialnych. Później ...

                                               

Edyl

Edyl – urzędnik w starożytnym Rzymie. Nazwa "edyl" pochodzi od słowa aedes świątynia, jako że początkowo edylowie urzędowali w świątyni Ceres, stanowiącej jeden z najważniejszych ośrodków kultowych plebejuszy – znajdowały się przy niej skarbiec i ...

                                               

Flamen

Flamen – kapłan w starożytnym Rzymie służący konkretnemu bogu. Kolegium flaminów składało się z 15 kapłanów. Wśród nich najwyższy rangą był flamen Jowisza, zwany flamen Dialis. Dwaj kolejni to flamen Marsa flamen Martialis i Kwiryna flamen Quirin ...

                                               

Imperator

Imperator – tytuł, który w czasach republiki żołnierze przyznawali w Rzymie zwycięskim wodzom, którzy samodzielnie prowadzili i zwycięsko zakończyli wojnę, w której zabito minimum 5000 wrogów. Przyznanie tytułu oznaczało, że wódz wykazał w boju, ...

                                               

Interrex (Rzym)

Interreks – urząd rzymski wywodzący się z czasów królewskich. W sprawie wyboru nowego króla senat wyłaniał spośród siebie radę dziesięciu interreksów, którzy cyklicznie przez pięć dni dysponowali władzą królewską. Okres ten był nazywany interregn ...

                                               

Konsul rzymski

Konsul) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicje centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

                                               

Konsular

Konsularzy – grupa senatorów, którzy piastowali już w swojej karierze urząd konsula rzymskiego. Niekiedy do grupy tej zaliczano również byłych pretorów. Konsularom jako najważniejszym senatorom przysługiwało pierwszeństwo zabrania głosu w czasie ...

                                               

Kwestor

Kwestor – w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły ...

                                               

Legat

W Rzymie pierwotnie wysłannik – osoba, której zwierzchnik powierzył jakąś misję do wykonania we własnym zastępstwie np. poseł, przyboczny wodza naczelnego. W armii rzymskiej mianem legata łac. legatus legionis określano wysokiej rangi oficera wyz ...

                                               

Liktor

Liktor – był to niższy funkcjonariusz, który podczas pochodów początkowo poprzedzał królów rzymskich, a potem niektórych wyższych urzędników oraz cesarzy. Liktorzy stanowili osobistą ochronę urzędników, później zaczęli pełnić funkcje reprezentacy ...

                                               

Magister equitum

W czasach Republiki Rzymskiej Magister equitum było to stanowisko, na które mianował i odwoływał dyktator, a kończyło się z odejściem dyktatora z urzędu. Był to najważniejszy z urzędników dyktatora. Jeśli Magister equitum zmarł, wyznaczany był no ...

                                               

Magister militum

Magister militum pełna nazwa comes et magister utriusque militiae – głównodowodzący rzymskiej armii polowej. Magistri militum praesentales dowodzili armią wewnętrzną, natomiast magistri militum per Gallias, per Thraciam, per Orientem oraz per Ill ...

                                               

Magister officiorum

Magister officiorum – ważny urząd dworski w późnym cesarstwie rzymskim i wczesnym Bizancjum, po raz pierwszy poświadczony za czasów Konstantyna Wielkiego. Piastująca go osoba zaliczana była do grona Illustres - najbardziej uprzywilejowanej grupy ...

                                               

Magistratura

Magistratura – zespół urzędów w starożytnym Rzymie. Zasady magistratur: wybieralność urzędników kadencyjność – na ogół pełniono funkcję przez jeden rok; kadencji nie przedłużano – albo urzędnik awansował, albo był usuwany; urząd był honorowy – ni ...

                                               

Optio

Optio − niższy oficer rzymskiej armii pomagający centurionowi w dowodzeniu centurią. Optio był wybierany przez dowódcę centurii i pełnił funkcję oficera odpowiedzialnego za organizację i utrzymanie porządku w oddziale. Stopień ten może być w przy ...

                                               

Pater patriae

Pater patriae – tytuł nadawany zasłużonym obywatelom w starożytnym Rzymie. Jako pierwszy tytuł ten został nadany prawdopodobnie Markowi Furiuszowi Kamillusowi nie ma jednak pewności co do tego wydarzenia, następnie Markowi Tulliuszowi Cyceronowi. ...

                                               

Patrycjusz (tytuł)

Patrycjusz – tytuł honorowy wysokich urzędników w późnym cesarstwie rzymskim, wprowadzony przez Konstantyna Wielkiego na początku IV w. Pierwotnie był przyznawany tylko wąskiej grupie osób, których cesarz chciał szczególnie uhonorować. Na Zachodz ...

                                               

Persicus

Persicus – przydomek pojawiający się na rzymskich monetach i dosłownie oznaczający Perski. Nadawano go licznym panującym, między innymi cesarzowi Karusowi na pamiątkę zwycięstwa nad Persami w 283 roku n.e.

                                               

Pontifex maximus

Pontifex maximus – najwyższy w hierarchii kapłan w starożytnym Rzymie, przełożony kolegium kapłańskiego, tzw. pontyfików.

                                               

Prefekt (starożytność)

Praefectus castrorum – zwierzchnik obozu wojsk rzymskich Praefectus vigilum – naczelnik straży pożarnej Praefectus classis – dowódca floty Praefectus Aegypti – namiestnik Egiptu za czasów Oktawiana Praefectus praetorio – naczelnik gwardii pretori ...

                                               

Prefekt pretorianów

Prefekt pretorianów był jednym z najwyższych urzędników cesarskich w starożytnym Rzymie. Pierwotnie pełnił funkcję dowódcy gwardii przybocznej cesarza cohors praetoria, z czasem stał się drugą po cesarzu osobą w państwie m.in. dzięki uzyskaniu do ...

                                               

Pretor

Pretor – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą. W czasie nieobecności konsulów, pretor przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. ...

                                               

Primicerius

Primicerius – w późnoantycznym Rzymie zwierzchnik wydzielonego biura administracji cesarskiej, administrator wyższej rangi. Termin ten wywodzi się od określenia primus in tabula cerata skrótowo primus in cera, czyli "pierwszy w tabeli rang” urzęd ...

                                               

Primus pilus

Primus pilus − najwyższy rangą centurion w rzymskim legionie i dowódca pierwszej kohorty legionu. Kohorta była w rzymskiej armii podstawową jednostką taktyczną w ramach legionu. Kohorty składały się z centurii, dowodzonych przez centurionów przy ...

                                               

Princeps

Princeps – łaciński termin oznaczający "ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

                                               

Princeps senatus

Princeps senatus, w starożytnym Rzymie tytuł nadawany senatorowi, którego cenzorowie jako pierwszego umieścili na liście członków senatu. Tytuł nadawano na pięć lat; oprócz prestiżu stwarzał on wymierne korzyści – uhonorowany w ten sposób senator ...

                                               

Prokonsul

Prokonsul – był to tytuł nadawany od I w. p.n.e. konsulom po zakończeniu kadencji, związany z równoczesnym powierzeniem funkcji zarządu senackich prowincji konsularnych, co łączyło się z szerokimi uprawnieniami administracyjnymi, wojskowymi i jur ...

                                               

Prokurator (starożytny Rzym)

Prokurator – prowincjonalny urzędnik należący do stanu ekwitów, wyższy od prefekta. Administrator i poborca podatków, choć czasem zarządzał małymi prowincjami i okręgami prowincjonalnymi. Miał najwyższą władzę sądowniczą.

                                               

Quindecemviri sacris faciundis

Quindecemviri sacris faciundis – kolegium kapłanów w starożytnym Rzymie, które zajmowało się zasięganiem, interpretacją i przekazywaniem opinii ksiąg sybillińskich. Sprawowało także nadzór nad kultem Apollona i Kybele. Początkowo kolegium składał ...

                                               

Rex sacrorum

Rex sacrorum – urząd kapłański w starożytnym Rzymie. Wbrew nazwie, nie była to wcale wysoka ranga kapłanska: rex sacrorum został powołany po wypędzeniu Tarkwiniusza Pysznego i ustanowieniu republiki dla wykonywania tych obrzędów religijnych, któr ...

                                               

Sebastos

Sebastos – grecki odpowiednik rzymskiego tytułu cesarskiego august. W Cesarstwie Bizantyńskim w oficjalnej tytulaturze zastąpił termin łaciński. W XI wieku stał się podstawą do utworzenia licznych tytułów pochodnych. Termin jest poświadczony na g ...

                                               

Trybun ludowy

Trybun ludowy – urząd w republice rzymskiej utworzony w 494 roku p.n.e., którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów obywateli, a zwłaszcza plebejuszy przed arbitrażem patrycjuszy w senacie i samowolą urzędników. Początkowo na roczną kade ...

                                               

Trybun wojskowy

Trybun wojskowy – stopień oficerski w armii starożytnego Rzymu, wyższy niż centurion, niższy niż legat. Trybunowie wojskowi – w liczbie na ogół sześciu – razem z centurionami i legatem stanowili kadrę dowódczą legionu. Podstawową funkcją trybuna ...

                                               

Trybun wojskowy z władzą konsularną

Trybuni wojskowi z władzą konsularną byli wielokrotnie powoływani w latach 444-368 p.n.e. w miejsce konsulów, w liczbie od 3 do 16. Wywodzili się oni także spośród plebejuszy. Zaprzestano ich powoływania po uchwaleniu leges Liciane Sextiae, zgodn ...

                                               

Vigintisexviri

Vigintisexviri – termin określający sześć różnych kolegiów urzędniczych w starożytnym Rzymie okresu republiki. Wyłoniły się one z personelu pomocniczego. Ogółem liczyły 26 członków. W późniejszym czasie członkowie ich wybierani byli przez zgromad ...

                                               

Ziemiaństwo

Ziemianie – warstwa społeczna, w dawnych i współczesnych społeczeństwach, posiadacze znacznych majątków ziemskich, zwykle obejmowanych drogą dziedziczenia, obywatele ziemscy.

                                               

Alternatywne i wspomagające metody komunikacji

Alternatywne i wspomagające metody komunikacji – grupa metod mających na celu umożliwienie komunikowanie się osobom, które nie posiadają umiejętności mowy, bądź posiadają ją w stopniu uniemożliwiającym satysfakcjonującą komunikację.

                                               

Bliss (pismo)

Bliss – pismo logograficzne, opracowane przez Charlesa K. Blissa, składające się z 4500 znaków. Według pierwotnego założenia, pismo miało służyć do tego, aby ludzie na całym świecie mogli porozumiewać się bez problemów.

                                               

Alfabet Braille’a

Stworzony przez Louisa Braille’a, który w wyniku wypadku oślepł w dzieciństwie. Oparty jest na wojskowym systemie umożliwiającym odczytywanie rozkazów bez użycia światła. Jest jednym z pierwszych przykładów technologii asystujących. Polska adapta ...

                                               

Fonogesty

Fonogesty – system komunikacji z ludźmi niedosłyszącymi i niesłyszącymi. Polega na wykonywaniu gestów umownych jedną ręką i jednoczesnym głośnym mówieniu. Osoba z wadą słuchu uczy się w ten sposób odczytywania wypowiedzi z ust. Cued Speech opraco ...

                                               

Pismo Wilhelma Kleina

Pismo Wilhelma Kleina było pismem stworzonym dla osób niewidomych lub z inną dysfunkcją wzroku, opartym na alfabecie łacińskim lecz drukowanym czcionką szpilkową tzn. wypustkami w papierze. Choć pismo to jest łatwe w "wyczuciu" i nie wymaga nauki ...

                                               

Komiks Braillem

Komiks Braillem – autorski projekt komiksu przystosowanego do potrzeb czytelników widzących i niewidomych jednocześnie, stworzony i rozwijany od 2010 roku przez Daniela Bauma i Paulinę Królikowską.

                                               

Książka brajlowska

Książka brajlowska – wydawnictwo zwarte, którego treść wyrażona jest pismem wypukłym punktowym, stworzonym przez Ludwika Braille’a.

                                               

Książka ze znakami języka migowego

Książka ze znakami języka migowego – wydawnictwo książkowe, w którym tekst przedstawiony zostaje za pomocą języka fonicznego oraz migowego, który służy do porozumiewania się osób niesłyszących.

                                               

Książki dla niepełnosprawnych

Książki dla niepełnosprawnych – są to szeroko pojęte materiały czytelnicze, adresowane do osób z niepełnosprawnościami, zarówno fizycznymi jak i psychicznymi, których możliwości korzystania ze standardowych wydawnictw książkowych ze względu na st ...

                                               

Anna Lechowicz

Anna Lechowicz – polska pedagog specjalny, pionierka wykorzystania alternatywnych i wspomagających metod komunikacji oraz nowoczesnych technologii w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W 2009 została uhonorowana tytułem honor ...