Blog strona 515




                                               

Kompromat

Kompromat – termin określający kompromitujące materiały na temat polityka lub innej osoby publicznej.

                                               

Public affairs

Public affairs – wyspecjalizowana forma lobbingu, która polega na budowaniu i utrzymywaniu trwałego kontaktu pomiędzy danym podmiotem i jego publicznym otoczeniem - administracją publiczną, partiami politycznymi, organizacjami pozarządowymi i lok ...

                                               

Spin (socjotechnika)

Spin – określenie w socjotechnice mocno zniekształconego portretu rzeczywistości na czyjąś korzyść, w związku z jakimś wydarzeniem lub sytuacją, którego głównym celem jest uzyskanie subiektywnie najlepszego rezultatu. W świecie mediów i polityki ...

                                               

Wyprawa z blokiem lodu

Wyprawa z blokiem lodu – akcja reklamowa przeprowadzona w 1959 przez norweskiego producenta materiałów izolacyjnych Glassvatt, polegająca na przetransportowaniu trzytonowego bloku lodu z koła podbiegunowego na równik. Wyprawa ta była odpowiedzią ...

                                               

Retoryka

Retoryka – sztuka budowania artystycznej, perswazyjnej wypowiedzi ustnej lub pisemnej, nauka o niej, refleksja teoretyczna, jak również wiedza o komunikacji słownej, obrazowej i zachowawczej pomiędzy autorem wypowiedzi a jej odbiorcami. W staroży ...

                                               

Alokucja

Alokucja – w starożytnym Rzymie mowa wygłaszana przed bitwą przez wodza do żołnierzy, później również uroczysta przemowa napominająca lub zachęcająca do dobrych czynów. Współcześnie to pojęcie oznacza uroczyste przemówienie papieża do określonej ...

                                               

Amplifikacja (retoryka)

Amplifikacja lub powiększenie, niekiedy wyolbrzymienie, poszerzenie lub rozszerzenie – środek stylistyczny poszerzający ilościowo lub jakościowo wypowiedź w celu powiększenia lub pomniejszenia faktów, osób lub pojęć. Teorią amplifikacji zajmuje s ...

                                               

Apulejusz (pisarz)

Apulejusz z Madaury – rzymski pisarz, filozof i retor. Urodził się w numidyjskim mieście Madaura ok. 125, jak można się domyślać na podstawie wzmianek w jego pismach. Rok urodzenia poświadcza św. Augustyn w Państwie Bożym VIII, 14 i w listach 102 ...

                                               

Argument (retoryka)

Argument – fakt lub okoliczność przytaczana w komunikacie celem potwierdzenia lub obalenia tezy. Argumenty dzieli się na: inne: oparte na doświadczeniu, powszechnej opinii lub wiedzy; autorytetach. logiczne – oparte na indukcji, dedukcji i analog ...

                                               

Argumentacja

Argumentacja lub argumentowanie, dowodzenie – trzecia, główna część wypowiedzi, której zadaniem jest przedstawienie tezy głoszonej przez autora oraz udowodnienie jej za pomocą argumentów. Teorią argumentacji zajmuje się retoryka. Celem argumentac ...

                                               

Aspazja

Aspazja – mieszkanka Miletu, która zasłynęła swym związkiem z Peryklesem, ateńskim mężem stanu. Według niektórych autorów była jego żoną Niewiele wiadomo o szczegółach jej życia. Większą część dorosłych lat spędziła w Atenach, prawdopodobnie wywi ...

                                               

Attycyzm

Attycyzm – odmiana stylu retorycznego, powstała w retoryce greckiej w I w. p.n.e. jako reakcja na ozdobność i niezwykłość form językowych, którym przeciwstawiała ideał powagi, prostoty i jasności. Polegał na jednoznacznym i zarazem prostym wyraża ...

                                               

Audytorium

Audytorium, sala wykładowa – sala wykładowa, odczytowa z zasady o amfiteatralnym układzie miejsc dla słuchaczy lub ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie.

                                               

Aversio

Aversio – część mowy stanowiąca bezpośrednią apostrofę do audytorium, będąca chwilowym odejściem od głównego tematu. Może przybierać kilka form klasyfikowanych w retoryce jako osobne figury retoryczne, których wspólnym celem jest zaangażowanie sł ...

                                               

Azjanizm

Azjanizm – odmiana stylu retorycznego przeciwstawiana attycyzmowi. Azjanizm, inspirowany retoryką rodem z Azji Mniejszej, charakteryzował się wybujałością i kwiecistością stylu, mnogością figur i tropów. Teoria wymowy oderwała się od filozofii, s ...

                                               

Lucjusz Celiusz Antypater

Lucjusz Celiusz Antypater – rzymski retor i historyk. Był autorem pracy poświęconej drugiej wojnie punickiej, pierwszej monografii w łacińskiej historiografii. Jego dzieło było cenione w starożytności, pochwalnie wypowiadał się o nim Marek Tulius ...

                                               

Cum laude

Cum laude – zwrot z języka łacińskiego, równoznaczny polskiemu: z pochwałą, używany dawniej jako forma oceny wyróżniającej, stosowanej na dyplomach. Inne formy używające tego określenia to: insigne cum laude – z nadzwyczajną pochwałą cum eximia l ...

                                               

Cursus

Cursus – średniowieczny system kadencji rytmicznych stosowany do ozdabiania prozy literackiej, dokumentów oficjalnych, przemówień itp. Po zaniku iloczasu w grece i łacinie, cursus wyewoluował z iloczasowego systemu klauzul metrycznych stosowanego ...

                                               

Cyceronianizm

Cyceronianizm – odmiana stylu retorycznego wzorowana na dziełach Cycerona uważanych, zwłaszcza w okresie renesansu za najdoskonalsze urzeczywistnienie klasycznego stylu oratorskiego. Styl Cycerona, kształtując się w okresie silnych antagonizmów m ...

                                               

Ekfraza

Ekfraza – artystyczny opis dzieła sztuki w literaturze pięknej. Może stanowić całość lub część utworu. Początkowo była tylko figurą retoryczną. Później zyskała także znaczenie genologiczne – zaczęła funkcjonować jako gatunek literacki. Ekfraza mo ...

                                               

Elokucja

Elokucja – właściwe, jasne i ozdobne wysłowienie, odpowiednie użycie słów do myśli, uporządkowane wypowiadanie myśli. Teoria elokucji obejmuje trzy grupy zagadnień: Zasady wyboru i przekształcacie słów – tropy i figury retoryczne, Wiedza o okresi ...

                                               

Emfaza

Emfaza – środek stylistyczny odwołujący się do dialektycznej i logicznej reguły odwrotnej proporcjonalności treści nazwy i zakresu nazwy, polegający na użyciu podczas wypowiedzi szerszego lub węższego zakresu znaczeniowego osób, faktów i pojęć, z ...

                                               

Enkomion

Enkomion – w starożytnej Grecji pieśń pochwalna na cześć bohatera, np. zwycięzcy w zawodach sportowych, śpiewana podczas pochodu. Później również nazwa wiersza lub mowy pochwalnej.

                                               

Erotema

Erotema lub erotesis – chwyt retoryczny w formie pytania, które wymaga od słuchacza jednoznacznej odpowiedzi: tak lub nie. Może ono stawiać oponenta dyskusji w niekorzystnej sytuacji, może też wymuszać na nim deklaracje poglądów, których wcale ni ...

                                               

Exemplum

Exemplum, także egzemplum, inaczej kommemoracja, niekiedy przykład lub wzór – argument ze wspomnienia lub przypomnienia wydarzenia albo wydarzeń rzeczywistych czy fikcyjnych, który jest elementem wypowiedzi. Podczas argumentacji exemplum jest prz ...

                                               

Fałszywy trop

Fałszywy trop – celowe odwrócenie uwagi – oponenta dyskusji, czytelnika, widza, czy gracza – od zasadniczego wątku rozmowy, czy fabuły. Fałszywe tropy wykorzystywane są w retoryce i różnych dziełach fabularnych takich jak książki czy filmy, ale t ...

                                               

Filipika

Filipika – gwałtowna, ostra mowa wymierzona przeciwko komuś, ewentualnie ostre wystąpienie oskarżycielskie. Nazwa pochodzi od trzech mów Demostenesa przeciwko Filipowi II Macedońskiemu wygłoszonych w IV wieku p.n.e. w okresie wzrostu potęgi maced ...

                                               

Gradacja (sztuka)

Gradacja - figura retoryczna, w sztuce oratorskiej jak również w literaturze polegająca na stopniowaniu semantycznym polegającym na uszeregowaniu składników wypowiedzi lub powiązanych ze sobą słów w porządku nasilania się lub osłabnięcia wskazywa ...

                                               

Hiperbola (teoria literatury)

Hiperbola, także przesadnia lub przesada – trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami. Cechą w hiperboli jest zmienna, która może przybrać dowolną w ...

                                               

Kanon dziesięciu mówców

Kanon dziesięciu mówców – to lista najwybitniejszych mówców attyckich, zestawiona przez Cecyliusza z Kaleakte, retora, teoretyka attycyzmu. Są to: Antyfon, Andokides, Lizjasz, Izajos, Ajschines, Hyperejdes, Izokrates, Likurg z Aten, Demostenes, D ...

                                               

Kaznodzieja

Kaznodzieja – duchowny zajmujący się wygłaszaniem kazań. Świadkowie Jehowy kaznodzieją nazywają głosiciela – ochrzczonego lub nieochrzczonego członka zboru, który nieodpłatnie głosi dobrą nowinę o Królestwie Bożym, a kaznodzieją pełnoczasowym – p ...

                                               

Laudacja

Laudacja – mowa pochwalna obrazująca zalety danej osoby, stosowana jako mowa okolicznościowa np. podczas pogrzebu, z okazji wręczania honorowego tytułu itp. W przypadku przesadnego zachwytu i nadmiaru pochlebstw można mówić o panegiryzmie.

                                               

Lizjasz

Lizjasz – mówca grecki, pochodzący z rodziny metojków mieszkających w Atenach. Prowadził szkołę retoryki. Syn bogacza Kefalosa. W roku 404 p.n.e. utracił majątek skonfiskowany przez rząd oligarchiczny. W czasie wprowadzonego przez władze terroru ...

                                               

Manipulacja językowa

Manipulacja językowa – forma zamierzonego i intencjonalnego działania komunikatem tekstowym, mającego na celu wywarcie korzystnego dla manipulatora wpływu na osobę lub grupę. Manipulacja dotyczy jednak bardziej relacji między nadawcą i odbiorcą, ...

                                               

Mowa (retoryka)

Mowa lub przemówienie, przemowa, niekiedy oracja – ustna wypowiedź, wygłaszana jako rzeczywisty i celowy komunikat językowy, wyrażający stanowisko, pogląd czy opinię mówcy lub osób, w imieniu których mówca przemawia. Mowa nie ma ograniczonej dług ...

                                               

Narracja (retoryka)

Narracja – druga część wypowiedzi, której zadaniem jest przedstawienie faktów lub pojęć dotyczących omawianej sprawy w taki sposób, aby odbiorca podzielił z mówcą lub pisarzem ich odpowiednią interpretację. Cyceron zdefiniował ją jako wyjaśnienie ...

                                               

O inwencji

O inwencji, inaczej O wynajdywaniu treści, O wynalezieniu retorycznym, O inwencji retorycznej, właściwie Księgi retoryczne – nieukończony podręcznik retoryki w formie traktatu autorstwa Marka Tulliusza Cycerona, napisany najprawdopodobniej w lata ...

                                               

O nadzwyczajnej władzy wojskowej Gnejusza Pompejusza

O nadzwyczajnej władzy wojskowej Gnejusza Pompejusza – pierwsza polityczna mowa Cycerona, z czasów jego pretury, znana również pod nazwą pro Lege Manilia lub Maniliana. Oracja została wygłoszona w celu przekonania komicjów o konieczności nadania ...

                                               

Oracja

Oracja to: zwykle długie i kwieciste przemówienie w bardzo uroczystym tonie; żartobliwe określenie umoralniającej mowy; uroczysta modlitwa w liturgii rzymskokatolickiej. Etymologia słowa pochodzi z łacińskiego oratorium dom modlitwy, przekształco ...

                                               

Orator

Orator, inaczej retor – mówca, który opanował sztukę retoryki, potrafi przemawiać publicznie i przekonywać słuchaczy do swoich racji. W kulturze starożytnej Grecji i Rzymu nazwy rhetor, orator odnosiły się m.in. do mówcy na zgromadzeniu, polityka ...

                                               

Parezja

Parezja albo parrezja – wolna, otwarta, szczera i jasna wypowiedź. Dotyczy aktu mówienia: jest wyrażeniem siebie w jakimś konkretnym zakresie. Jest wyrazem przekonania o prawdzie lub wierze mówiącego. Chrześcijańskie wyznanie wiary w Boga Ojca to ...

                                               

Pragma-dialektyka

Pragma-dialektyka lub pragma-dialektyczna teoria argumentacji – sformułowana przez Frans H. van Eemerena i Roba Grootendorsta z Uniwersytetu w Amsterdamie jest teorią argumentacji używaną do analizy, oceny i wytwarzania dyskursywnych argumentacji ...

                                               

Progymnasmata

Progymnasmata – usystematyzowane zbiory ćwiczeń, służące jako podręczniki do nauki retoryki; wprowadzały w określonym ze względów dydaktycznych, najczęściej 14-punktowym porządku w poszczególne rodzaje wymowy. Autorami słynnych progymnasmatów byl ...

                                               

Prooemium

Prooemium – późnołacińska nazwa przedmowy lub wstępu, np. do rozprawy, kodeksu, ustawy, litanii itp. Do dziś stosowana w publikacjach prawniczych i kościelnych. W retoryce termin "prooemium" także exordium oznacza pierwszą z pięciu części schemat ...

                                               

Prozopopeja

Prozopopeja, fictio personae - odautorskie wprowadzenie w obręb wypowiedzi stanowiących pozorny cytat słów tych, którzy nie mogą rzeczywiście wypowiedzieć się w danej sprawie - zmarłych, nieobecnych, a nawet przedmiotów, zwierząt, zjawisk i pojęć ...

                                               

Retoryka dla Herenniusza

Retoryka dla Herenniusza, inaczej Retoryka do Herenniusza, pełny tytuł De ratione dicendi ad C. Herennium libri IV – podręcznik retoryki anonimowego autora, napisany po łacinie najprawdopodobniej w latach 86-82 przed Chrystusem. Najstarsze zachow ...

                                               

Riposta

Riposta – cięta, trafna i szybka odpowiedź na czyjś komentarz lub pytanie. W szermierce oznacza ona cięcie lub pchnięcie zadane bezpośrednio po udanej własnej zasłonie.

                                               

Sól attycka

Sól attycka – przenośnia określająca taki sposób wysławiania się, który łączy w sobie cięty dowcip z elegancją wypowiedzi i prostą jej formą. Pojęcie było charakterystyczne dla najlepszego okresu retoryki attyckiej, zwanego złotym okresem od okoł ...

                                               

Stylistyka kwantytatywna

Stylistyka kwantytatywna – dyscyplina naukowa z pogranicza stylistyki, retoryki, gramatyki i matematyki, która bada za pomocą metod matematycznych teksty w różnych językach i na tej podstawie formułuje ogólnie obowiązujące prawa dotyczące stylu, ...

                                               

Synkrisis

Słowo synkrisis znane również w pisowni nieco odmiennej synkrysis, pochodzi z j. greckiego, i jest terminem technicznym z zakresu retoryki. Etymologia tego słowa: przedimek syn- - oznacza on wspólnie, równocześnie, jednocześnie, i krisis- oznacza ...